Wat is goede medische zorg? Dit zijn de kenmerken die ertoe doen

Goede medische zorg sluit aan op jouw situatie, jouw wensen en jouw klachten. Tegelijkertijd houden zorgverleners zich aan professionele richtlijnen en wetenschappelijke inzichten. Wat goede medische zorg precies is, heeft dus zowel een persoonlijke als een professionele kant.

Persoonlijk én professioneel: twee kanten van goede zorg

Goede zorg is niet voor iedereen hetzelfde. Wat voor de één werkt, past niet automatisch bij de ander. Toch zijn er twee vaste pijlers die altijd gelden.

De eerste pijler is de professionele kant. Zorgverleners moeten werken volgens erkende richtlijnen en bewezen behandelmethoden. Ze gebruiken kennis die wetenschappelijk is onderbouwd. Dat betekent dat ze niet zomaar iets doen, maar handelen op basis van wat bekend is over diagnoses, behandelingen en medicatie.

De tweede pijler is de persoonlijke kant. Zorg moet aansluiten op wie jij bent, wat je wilt en wat jouw situatie vraagt. Een arts of verpleegkundige die alleen naar de ziekte kijkt en niet naar de mens erachter, levert geen volledige goede zorg.

Wat zijn de kenmerken van goede medische zorg?

Er zijn een aantal concrete kenmerken waaraan je goede medische zorg kunt herkennen. Ze gelden voor de huisarts, het ziekenhuis, de thuiszorg en elk ander zorgcontact.

• Veiligheid: de behandeling brengt zo min mogelijk risico met zich mee. Fouten worden voorkomen en herkend.
• Effectiviteit: de zorg heeft aantoonbaar effect. Zorgverleners kiezen behandelingen waarvan bekend is dat ze werken.
• Patiëntgerichtheid: jouw wensen, waarden en omstandigheden worden meegenomen in de beslissingen.
• Tijdigheid: je krijgt zorg op het moment dat je die nodig hebt. Lange wachttijden zijn zo veel mogelijk beperkt.
• Doelmatigheid: er worden geen onnodige onderzoeken of behandelingen uitgevoerd. Middelen worden goed ingezet.
• Gelijkwaardigheid: iedereen krijgt dezelfde kwaliteit van zorg, ongeacht achtergrond, woonplaats of inkomen.

Deze kenmerken worden internationaal breed erkend als de basis van kwalitatieve medische zorg. Ze gelden voor kleine ingrepen net zo goed als voor complexe behandelingen.

Wat zegt de wet over goede zorg?

In Nederland legt de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, ook wel de Wgbo, vast wat een zorgverlener verplicht is te doen. Deze wet is het meest bekend voor medische behandelingen, maar geldt ook voor verpleging en verzorging, zowel thuis als in een instelling.

De Wgbo regelt onder andere het recht op informatie, het recht op inzage in je dossier en het recht om zelf beslissingen te nemen over je behandeling. Dit laatste heet informed consent: je stemt pas in met een behandeling nadat je begrijpelijk bent geïnformeerd over wat er gaat gebeuren, wat de risico’s zijn en welke alternatieven er zijn.

Zorgverleners zijn wettelijk verplicht om te werken volgens de professionele standaard die bij hun beroep hoort. Doen ze dat niet, dan kunnen ze aansprakelijk worden gesteld.

Hoe herken je goede zorg in de praktijk?

Goede medische zorg voel je vaak al in het eerste contact. Een zorgverlener die naar je luistert, duidelijke uitleg geeft en je betrekt bij keuzes, laat zien dat hij of zij meer doet dan alleen een klacht behandelen.

Praktische signalen van goede zorg zijn:

• Je arts vraagt niet alleen naar je klachten, maar ook naar je dagelijks leven en wat je zelf al hebt geprobeerd.
• Je krijgt uitleg in begrijpelijke taal, zonder moeilijk jargon.
• Er is ruimte voor jouw vragen en twijfels.
• Je behandelplan wordt samen met jou opgesteld, niet alleen voor jou.
• Als iets onduidelijk is, wordt het uitgelegd totdat je het begrijpt.
• Je wordt doorverwezen als de situatie dat vraagt, zonder dat je er zelf om hoeft te vragen.

Waarom is gelijkwaardige toegang zo belangrijk?

Goede medische zorg voor iedereen is geen vanzelfsprekendheid. In de praktijk zien we dat mensen met een lager inkomen, een taalbarrière of een kwetsbare thuissituatie soms minder goed geholpen worden. Dat terwijl zij de zorg vaak het hardst nodig hebben.

Organisaties als Vilans werken eraan om medische zorg lokaal beter te organiseren, zodat ook mensen in kwetsbare posities de juiste zorg op tijd krijgen. Goede medische zorg is namelijk niet alleen een kwestie van wat er in de spreekkamer gebeurt, maar ook van hoe het systeem eromheen is ingericht.

Wat als de zorg niet goed genoeg is?

Vind je dat de zorg die je krijgt niet aansluit bij wat je nodig hebt? Dan heb je een aantal mogelijkheden. Je kunt het gesprek aangaan met je zorgverlener. Veel misverstanden zijn op te lossen door open te vragen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.

Kom je er samen niet uit, dan kun je een second opinion aanvragen bij een andere arts. Dat is je recht. Je kunt ook contact opnemen met de klachtenfunctionaris van de zorginstelling. Elke zorgorganisatie is verplicht om een klachtenregeling te hebben.

Goede medische zorg is de combinatie van professionele kennis, menselijke aandacht en gelijkwaardige toegang. Het gaat niet alleen over de juiste diagnose of het beste medicijn. Het gaat ook over het gevoel gehoord te worden en mee te kunnen beslissen over je eigen gezondheid. Weet jij wat je rechten zijn, dan kun je ook beter voor jezelf opkomen als het nodig is.

Veelgestelde vragen

Heeft iedereen in Nederland recht op goede medische zorg?
Ja, iedereen in Nederland heeft recht op goede medische zorg. De wet verplicht zorgverleners om te werken volgens professionele richtlijnen en om patiënten goed te informeren. In de praktijk zijn er wel verschillen in hoe toegankelijk zorg is voor verschillende groepen mensen, zoals mensen met een taalbarrière of een kwetsbare thuissituatie.

Mag ik als patiënt weigeren mee te werken aan een behandeling?
Ja, je mag als patiënt een behandeling weigeren. De Wgbo bepaalt dat je pas instemt met een behandeling nadat je volledig en begrijpelijk bent geïnformeerd. Jouw toestemming is nodig voordat een arts iets mag doen. Je mag die toestemming ook intrekken.

Wat is een second opinion en wanneer vraag je die aan?
Een second opinion is een tweede mening van een andere arts over jouw diagnose of behandelplan. Je kunt dit aanvragen als je twijfelt aan de voorgestelde behandeling, als je meer zekerheid wilt of als je het gevoel hebt dat er iets wordt gemist. Het is een wettelijk recht en je arts is verplicht hieraan mee te werken.

Wat doe je als je een klacht hebt over je zorgverlener?
Als je een klacht hebt over je zorgverlener, kun je dit eerst bespreken met de zorgverlener zelf. Kom je er niet uit, dan kun je terecht bij de klachtenfunctionaris van de zorginstelling. Elke zorgorganisatie is wettelijk verplicht een klachtenregeling te hebben. Als laatste stap kun je een formele klacht indienen bij de Geschillencommissie Zorg of de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.