Stap voor stap een kruisje slaan: betekenis, handeling en momenten

De oorsprong en de betekenis van een kruisje slaan

Veel christenen slaan een kruisje als teken van geloof, bescherming of als begin van een gebed. Het gebaar komt uit de tijd van de vroege kerk en is door de eeuwen heen steeds gebruikt. Het laat zien dat iemand gelooft in de Drie-eenheid: God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Maar behalve dat, is het ook een moment van rust, bezinning of verbondenheid. In kerken zie je het vooral aan het begin en einde van de mis, bij binnenkomst of voor het eten. In de sport verschijnt het soms wanneer een speler iets belangrijks gaat doen, zoals bij voetballers voor het nemen van een penalty. Op die manier vragen ze om kracht of geluk bij wat komen gaat.

De uitvoering: zo maak je het gebaar van het kruisje

Een kruisje slaan bestaat uit een paar duidelijke stappen. Je begint bij je voorhoofd, raakt het licht aan met je rechterhand en zegt vaak zachtjes “In de naam van de Vader”. Daarna beweeg je je hand naar je borst, bij het hart, en spreek je meestal “de Zoon” uit. Daarna ga je naar je linkerschouder, zeg je “en de Heilige”, en vervolgens naar je rechterschouder met “Geest. Amen.” Sommige mensen zeggen er geen woorden bij, maar doen het alleen in stilte. De volgorde van aanraken is altijd voorhoofd, borst, linkerschouder, rechterschouder. Zo maak je met de hand een denkbeeldig kruis over het bovenlichaam.

• Je begint bij je voorhoofd, raakt het licht aan met je rechterhand en zegt vaak zachtjes “In de naam van de Vader”.
• Daarna beweeg je je hand naar je borst, bij het hart, en spreek je meestal “de Zoon” uit.
• Daarna ga je naar je linkerschouder, zeg je “en de Heilige”, en vervolgens naar je rechterschouder met “Geest. Amen.”
• Sommige mensen zeggen er geen woorden bij, maar doen het alleen in stilte.
• De volgorde van aanraken is altijd voorhoofd, borst, linkerschouder, rechterschouder. Zo maak je met de hand een denkbeeldig kruis over het bovenlichaam.

Waarom mensen een kruisje slaan in verschillende situaties

Vaak denken mensen bij het kruis slaan aan kerken of religie. Toch wordt het gebaar veel breder gebruikt. Soms doen mensen het thuis, bijvoorbeeld voor het slapen of aan het begin van de dag. Anderen slaan een kruisje tijdens spannende of emotionele momenten, rond ziekte of verdriet. Ook bij doop, huwelijk of begrafenis hoort het gebaar vaak bij het ritueel. Sporters, zoals voetballers, tennissers of hardlopers, slaan soms ook een kruis voor ze beginnen aan een wedstrijd of belangrijk onderdeel. Het is dan een manier om kracht, bescherming of geluk te vragen, maar ook om dankbaar te zijn of even stil te staan bij een speciaal moment.

• Thuis, bijvoorbeeld voor het slapen of aan het begin van de dag.
• Tijdens spannende of emotionele momenten, rond ziekte of verdriet.
• Bij doop, huwelijk of begrafenis hoort het gebaar vaak bij het ritueel.
• Sporters slaan soms ook een kruis voor ze beginnen aan een wedstrijd of belangrijk onderdeel.

Het kruisje slaan als onderdeel van een persoonlijke traditie

Het gebaar kan voor iedereen iets anders betekenen. Voor sommigen is het een vast deel van hun geloof, voor anderen voelt het juist als een persoonlijke gewoonte bij spannende of verdrietige gebeurtenissen. Een kruisje slaan gebeurt niet altijd in het openbaar, veel mensen doen dit thuis, in de stilte van de ochtend of vlak voor het slapen gaan. Anderen slaan een kruisje zomaar in het voorbijgaan langs een kerk, of bij het denken aan een geliefde. Soms krijgen kinderen het al vroeg van hun ouders mee, als een warme traditie. Het is ook mogelijk dat mensen het kruisje aanpassen, bijvoorbeeld door alleen het voorhoofd aan te raken of het gebaar kleiner te maken als zij niet op willen vallen. Iedere manier is goed, zolang het past bij wat je voelt of gelooft.

De betekenis van het gebaar buiten religieuze kringen

Buiten de kerk gebruikt niet iedereen het kruisje op dezelfde manier, maar het kan ook daar krachtig zijn. Sommige mensen maken een kleine beweging bij moeilijk nieuws, of als steun voor iemand anders. In populaire cultuur is het kruis-symbool soms zichtbaar op sieraden of kleding, los van religie. Het maken van een kruis wordt daarmee soms een gebaar om kracht, liefde of herinnering te laten zien. Ook vinden mensen het fijn om de handeling te doen als een vorm van eigen ritueel, zonder dat het meteen een geloofsuiting is.

De meest gestelde vragen over een kruisje slaan

• Moet je altijd een bijzondere houding aannemen bij het slaan van een kruisje?

  Het aannemen van een speciale houding is niet verplicht bij het slaan van een kruisje. De meeste mensen staan rechtop en maken het gebaar met hun rechterhand. Soms wordt het zittend gedaan, bijvoorbeeld tijdens het bidden thuis. Belangrijk is dat je rustig bent en even stilstaat bij het moment zelf.

• Wordt het kruisje alleen in de kerk geslagen?

  Het kruisje wordt veel in de kerk geslagen, maar ook thuis of op andere plekken. Mensen doen het soms alleen, in groepjes, voor het eten of als steun bij moeilijke gebeurtenissen.

• Kun je het kruis teken ook andersom maken?

  Het kruisje maken gebeurt bijna altijd op dezelfde volgorde: van voorhoofd naar borst, dan de linkerschouder en daarna de rechterschouder. In sommige Orthodoxe kerken wordt soms een andere volgorde gebruikt, maar in Nederland is deze manier het meest bekend.

• Is het erg als je het vergeet of per ongeluk een andere volgorde doet?

  Als je een kruis maakt en de stappen gaan niet helemaal goed, is dat niet erg. Het belangrijkste is de gedachte of het gevoel waarmee je het doet. Mensen maken soms een foutje, maar de bedoeling telt altijd mee.