Het tekenen van een kruis: zo doe je het stap voor stap

De betekenis van het kruisteken

Het kruisteken is een oud christelijk gebaar. Het staat voor het geloof in God, Jezus en de Heilige Geest. Tijdens het maken van het teken wordt vaak kort gebeden of stilgestaan bij deze drie. Voor veel mensen geeft het gebaar rust of een gevoel van verbondenheid. Op drukke of moeilijke momenten helpt het slaan van een kruis om even stil te staan en kracht te zoeken in het geloof. Het gebaar is dus niet alleen een ritueel, maar laat ook zien dat iemand zijn of haar geloof belangrijk vindt.

Stap voor stap een kruis slaan

Bij het maken van een kruis raak je met je rechterhand verschillende plekken van je lichaam aan. Je begint door je vingertoppen samen te brengen en die naar je voorhoofd te brengen. Daar tik je zachtjes, terwijl je denkt of zegt: “In de naam van de Vader.” Daarna breng je je hand omlaag naar je borst en raak je deze aan met de woorden: “de Zoon.” Vervolgens beweeg je je hand naar je linkerschouder en daarna naar je rechterschouder, terwijl je in gedachten of hardop zegt: “en de Heilige Geest. Amen.” Zo ontstaat het kruisteken over je lichaam. Dit stappenplan helpt om het gebaar op de juiste manier te maken, waar je ook bent.

De momenten waarop je een kruis slaat

Mensen die een kruis slaan doen dat vaak op vaste momenten. Bijvoorbeeld bij het begin en einde van een gebed, voor en na het ontvangen van de communie, of als men een kerk binnenkomt of verlaat. Ook op spannende momenten kan het maken van een kruis steun geven, zoals bij een examen of sportwedstrijd. Sommige sporters raken voor hun wedstrijd snel hun voorhoofd en borst aan. Hierdoor laten ze zien dat ze denken aan iets groters dan zichzelf. In alle gevallen is het een teken van respect, dankbaarheid of hoop.

Het verschil tussen katholiek en orthodox gebruik

In de katholieke kerk maak je het kruisteken meestal van links naar rechts, dus eerst de linkerschouder dan de rechterschouder. In de oosters-orthodoxe kerk is dat precies andersom. Daar raken gelovigen eerst hun rechterschouder aan en dan hun linkerschouder. Verder worden de vingers soms op een andere manier gehouden, maar het idee blijft hetzelfde: het gaat om het geloof en de betekenis, niet alleen om het ritueel. Ook protestantse christenen slaan soms een kruis, maar dat gebeurt minder vaak dan bij katholieken en orthodoxen. Zo heeft elke groep zijn eigen tradities rond het maken van het kruisteken.

Veelgestelde vragen over hoe sla je een kruis

• Waarom maken mensen het kruisteken?
  Het kruisteken wordt gemaakt als teken van geloof in God, Jezus en de Heilige Geest. Het is een kort gebed met het lichaam. Door het sla je een kruis zoeken mensen steun, kracht of verbondenheid met hun geloof.

• Moet je altijd woorden zeggen als je een kruis slaat?
  Bij het slaan van het kruis hoeven geen woorden hardop uitgesproken te worden, maar veel mensen zeggen in gedachten of fluisteren: “In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.” Stilte is ook goed.

• Is het erg als je het kruisteken een beetje anders doet?
  Het gaat vooral om de intentie en het respect. Ook als iemand het gebaar iets anders uitvoert, blijft de betekenis hetzelfde. Het belangrijkste van het kruisteken is het stilstaan bij het geloof, niet de precieze beweging.

• Waarom beginnen sommige mensen aan hun rechter- in plaats van hun linkerschouder?
  In de oosters-orthodoxe kerk wordt het kruisteken van het voorhoofd naar de borst gemaakt, daarna eerst naar de rechterschouder en dan naar de linker. Dit is een traditie die verschilt van de katholieke kerk, waar men meestal eerst de linkerschouder aanraakt.

• Kun je een kruis slaan als je niet gelovig bent?
  Ook wie niet gelovig is, kan het gebaar maken als teken van respect, bijvoorbeeld bij het betreden van een kerk of tijdens een ceremonie. Het gaat vooral om het moment van stilte en aandacht, niet om het lidmaatschap van een kerk.